Azərbaycanda xaricdən ödəniş qəbulu SOP-u: bank daxilolmasına 8 mərhələ

İşlək ödəniş SOP-u hər mərhələdə tələb olunan məlumatı, təsdiqləyən şəxsi, saxlanacaq sübutu və prosesi dayandıran şərti göstərir. Təklif, KYC/KYB, ödəniş təlimatı, kiçik sınaq, əsas ödəniş, valyuta çevirməsi, bank daxilolması və üzləşdirmədən biri sənədləşdirilmirsə, xərcin, məsuliyyətin və vəsaitin hərəkətini sonradan izləmək çətinləşir.

Aşağıdakı səkkiz mərhələli şablon frilanser, kiçik şirkət və xaricdən xidmət ödənişi alan komanda üçündür. Cədvəlləri öz bankınıza, platformanıza, valyutanıza, məbləğ həddinizə və yerli qaydalara uyğun doldurun.

Mündəricat

• İlkin parametrlər və rol matrisi
• Mərhələ 1–2: sifariş, KYC və risk
• Mərhələ 3–4: qəbul yolu və ödəniş təlimatı
• Mərhələ 5–6: sınaq və əsas məbləğ
• Mərhələ 7–8: bank daxilolması, üzləşdirmə və arxiv
• İstisnalar və əl ilə baxış həddi
• İş statusları, alət qaralaması və dövri yoxlama

SOP-a başlamazdan əvvəl dörd parametr

Başqasının məbləğini kopyalamayın. Son üç ayın tipik və ən yüksək əməliyyatını, geri ödəniş və əlavə sənəd hallarını çıxarın, sonra biznes, maliyyə və risk məsulları həddi birlikdə təsdiqləsin.

Rol və məsuliyyət matrisi

Bir nəfərlik komandada rollar bir şəxsdə ola bilər, lakin “icra” ilə “ikinci yoxlama” ayrıca qeyd edilməlidir. İkinci şəxs yoxdursa, kənar mühasib və ya uyğunluq mütəxəssisinin yoxlaması, gecikdirilmiş icra, aşağı əməliyyat limiti və yazılı nəzarət izi tətbiq edin; alternativ nəzarət qurmaq mümkün deyilsə yüksək riskli əməliyyatı qəbul etməyin:

R icra edir, A son cavabdehdir, C ilə məsləhətləşilir, I məlumatlandırılır. Yüksək riskli əməliyyatda eyni şəxs məlumatı yaradıb, təsdiqləyib və icra etməməlidir.

Mərhələ 1 — sifariş və əməliyyatın yaradılması

Giriş

Müştərinin hüquqi adı, əlaqə, faktiki ödəyən, məhsul və ya xidmət, ölkə və region, qiymət valyutası, gözlənilən məbləğ və vaxt.

Addımlar

1. müştəri nömrəsi və unikal iş nömrəsi yaradın;
2. müştərinin fiziki və ya hüquqi şəxs olduğunu, ödəyənin eyni tərəf olub-olmadığını yoxlayın;
3. təhvil, geri ödəniş, son tarix və haqq bölgüsünü yazın;
4. əsas və ehtiyat yolu seçin, müştəriyə aktiv və şəbəkəni təxmin etdirməyin;
5. tələb, təsdiq və versiyanı eyni işdə saxlayın.

Nəticə və dayandırma

Müqavilə və ya sifariş, rəsmi təklif, məsul şəxs və gözlənilən tarix yaranır. Adi NDA və kommersiya məxfiliyi dayandırma səbəbi deyil. Lakin müştəri hüquqi şəxsiyyətini, faktiki ödəyəni və əməliyyat məqsədini açıqlamırsa, normal uçot izindən yayınmağı, izahsız üçüncü tərəf ödənişini və ya hesabın qəfil dəyişdirilməsini tələb edirsə növbəti mərhələyə keçməyin.

Mərhələ 2 — KYC, KYB və risk dərəcəsi

Sənəd hazırlığı bələdçisinə əsasən şəxsiyyət, şirkət, benefisiar mülkiyyətçi, məqsəd və SoF yoxlanılır. Risk dərəcəsi ilk əməliyyat, məbləğ fərqi, ödəyən uyğunsuzluğu, region, məhsul, geri ödəniş, xidmət təminatçısının saxlamadığı pul kisəsi və məlumat dəyişikliyini nəzərə alır. Şirkət işində benefisiar mülkiyyətçi dəqiqləşdirilir; tətbiq olunan qaydaya əsasən sanksiya, siyasi nüfuzlu şəxs (PEP) və mənfi məlumat yoxlaması aparılır.

Nəticə: sənəd siyahısı, dərəcə, boşluq, təsdiqləyən və vaxt. Məqsəd və mənbə təsdiqlənmirsə əməliyyatı bölmək və ya başqa hesabla keçmək olmaz.

Mərhələ 3 — qəbul yolunun seçilməsi və yoxlanması

Hər yol müştəri ödənişindən bank hesabındakı istifadə oluna bilən vəsaitədək yoxlanmalıdır:

Region, hesab adı, son fiat çıxışı və bankın qəbul etməsi təsdiqlənmirsə yol “yoxlanılmalıdır” statusunda qalır və müştəriyə verilən təlimata daxil edilmir.

Mərhələ 4 — nəzarətli ödəniş təlimatı

Təlimat sabit şablondan və versiya nömrəsi ilə hazırlanır:

• qəbul və faktura nömrəsi;
• alanın hüquqi adı;
• məbləğ, valyuta və son tarix;
• bankın rəsmi rekviziti və ya aktiv, şəbəkə, ünvan, Memo və ya Tag;
• haqq və məzənnə fərqinin kimə aid olması;
• yeni yolda kiçik sınaq tələbi;
• ödənişdən sonra bank istinadı və ya tranzaksiya heşi;
• dəyişiklik üçün ikinci təsdiq kanalı.

Rekvizit dəyişəndə yalnız köhnə e-poçta cavab yazmaq kifayət deyil. Qeydiyyatlı telefon və ya başqa müstəqil kanalla təsdiqləyin, ikinci şəxs yoxlasın və yeni versiya yaradılsın. Köhnə versiya ləğv edilir, amma silinmir.

Mərhələ 5 — kiçik sınaq

Sınaq məbləği platforma minimumu, bank minimumu, haqq və itirə biləcəyiniz məbləğlə müəyyən olunur. Bütün marşrut yoxlanır:

1. göndərən tərəf əməliyyatı yaradır;
2. bank, pul kisəsi və ya blok brauzeri düzgün status göstərir;
3. platforma balansı istifadəyə açır;
4. son nəticə fiatdırsa kiçik çevirmə və bank daxilolması edilir;
5. vaxt, haqq, məzənnə, sənəd və istisna yazılır.

Şəkil “alət addımı”nın ümumi SOP-da yalnız bir alt mərhələ olduğunu göstərir. Binance və ekrandakı funksiyalar bütün regionlarda zəmanətli deyil. Aktiv, şəbəkə, minimum və status giriş edilmiş hesabda yenidən yoxlanmalıdır.

Mərhələ 6 — əsas məbləğ və ikiqat təsdiq

Sınaq bağlandıqdan sonra əsas ödənişə keçilir. Maliyyə işçisi rəsmi hesabda bank və ya platformadakı istifadəyə açılmış balansı yoxlayır. Zəncirdaxili ödənişdə blok brauzerindən aktiv, şəbəkə, ünvan, Memo, miqdar, vaxt və tranzaksiya heşi ikinci dəfə tutuşdurulur.

Müştərinin ekran şəkli, SMS və “emal olunur” bildirişi qəbul deyil. Az, artıq və ya təkrar məbləğ, müqavilədəki addan fərqli ödəyən, yaxud fərqli aktiv və şəbəkə “istisna” statusuna keçir; təhvil və geri ödəniş özbaşına edilmir.

Mərhələ 7 — çevirmə və son bank daxilolması

Azərbaycan üçün steyblkoin çıxışı bələdçisindəki canlı yoxlama yenilənir. İcradan əvvəl qiymət, real icra, alış-satış fərqi, platforma, şəbəkə, vəsait çıxarma və bank haqqı, eləcə də istifadə vaxtı yazılır.

Bank hesabı platformada təsdiqlənmiş şəxs və ya şirkətlə eyni adlı olmalıdır. Platforma tamamlandı göstərir, bank isə pulu istifadəyə açmayıbsa iş “bank hesabına köçürmə gözlənilir”. Yalnız real bank daxilolması və bank istinadı olduqda üzləşdirməyə keçir.

Mərhələ 8 — üzləşdirmə, bağlanış və arxiv

Dörd cədvəlli üzləşdirmə üsulu ilə bunlar bağlanır:

• debitor və faktura;
• hər bank, platforma və zəncirdaxili hadisə;
• haqq və çevirmə;
• son bank daxilolması.

Bağlanış paketində müqavilə, faktura, KYC və KYB qərarı, təlimat, sınaq, əsas ödəniş, haqq, çevirmə, bank, istisna və təsdiq olur. Müddət və giriş hüququ qanun, bank və məxfilik siyasətinə uyğun təyin edilir.

İstisna matrisi

Əl ilə baxış həddinin seçilməsi

Əl ilə baxış həddi idarəçi tərəfindən valyuta, bir əməliyyat və 24 saatlıq məcmu riskə görə təsdiqlənir; hədd, təsdiq tarixi və dəyişiklik səbəbi yazılır, əməliyyatı bölməklə məcmu həddən yayınmağa icazə verilmir.

Məbləğdən asılı olmayaraq ilk müştəri, yeni ünvan, yeni bank, üçüncü tərəf, məlumat dəyişikliyi, hissəli ödəniş, fərqli hesaba geri ödəniş, şübhəli giriş və zidd risk məlumatı həmişə əl ilə baxılır. Əməliyyatı bölməklə həddin altında qalmaq olmaz.

Kopyalana bilən iş statusları

Yeni → Sənəd gözlənilir → Təsdiq gözlənilir → Ödəniş gözlənilir → Sınaq → Əsas məbləğ → Alınıb → Çevirmə və bank hesabına köçürmə → Üzləşdirmə → Bağlanıb

İstisna statusları: Dayandırılıb, Əlavə sənəd, Mübahisə, Geri ödəniş, Təhlükəsizlik hadisəsi. Hər dəyişiklikdə vaxt, operator, sübut və növbəti məsul yazılır.

Binance alətinə ehtiyac olduqda

Marşrut müqayisəsindən sonra Binance-dən istifadə etmək qərarına gəlsəniz, əvvəlcə Binance qeydiyyatı, KYC və hesabın ilkin qəbulu bələdçisini oxuyun. Dəvət keçidi və reklam açıqlaması yalnız həmin qeydiyyat məqaləsində verilir; bu SOP xarici qeydiyyat keçidini təkrarlamır.

Aylıq və rüblük proses yoxlaması

Hər ay bütün istisnalar və normal əməliyyatların nümunəsi yoxlanılır: təlimat, sınaq, əsas məbləğ, çevirmə və bank qeydləri qarşılıqlı izlənə bilirmi? Hər rüb uğur faizi, tam xalis xərc, istifadə vaxtı, əlavə sənəd, geri ödəniş, təhlükəsizlik hadisəsi və istifadə olunmayan giriş hüquqları ölçülür.

Uzun müddət sınaqdan keçməyən, xərci artan, bank siyasəti dəyişən və sənəd yükü anormal olan kanal ehtiyata keçirilir və ya dayandırılır. SOP-un məqsədi hamını yavaşlatmaq deyil, riskli istisnanı zərərdən əvvəl görməkdir.

Bu, əməliyyat prosesi şablonudur; maliyyə, investisiya, vergi, hüquq və bank məsləhəti deyil. Hədd, saxlanma və xidmət uyğunluğu faktiki biznesə və Azərbaycan tələblərinə əsasən təsdiqlənməlidir.

Mənbələr

• Binance Academy — kripto depoziti və vəsait çıxarma üzrə bələdçi
• Azərbaycan Mərkəzi Bankı — virtual aktivlərlə əməliyyat qaydaları (PDF)
• FATF — virtual aktiv və VASP təlimatı
• BIS — steyblkoin və sərhədlərarası ödənişlər