Azərbaycanda hesab-faktura və bank rekvizitləri: IBAN, SWIFT və USDT

Xarici müştəri ödəniş etməzdən əvvəl kommersiya şərtlərini, hesab-fakturanı və dəqiq bank və ya USDT rekvizitlərini eyni iş nömrəsi ilə görməlidir. Bank, ödəniş xidməti və mühasibat uçotu da hüquqi adı, valyutanı, məbləği və istinadı eyni cür tanımalıdır. Bu bələdçi Azərbaycanda xidmət göstərən frilanser və kiçik biznes üçün yoxlanıla və üzləşdirilə bilən sənəd paketi hazırlayır; e-qaimə-faktura, ƏDV, mənbədə vergi və saxlanma müddəti mühasiblə ayrıca müəyyən edilir.

Sənəd paketinin əsas hissələri

1. Dörd sənədin fərqini müəyyən etmək
2. Ödəniş işi üzrə vahid məlumat mənbəyi yaratmaq
3. Təklif və kommersiya hesab-fakturasını tamamlamaq
4. Valyuta, komissiya və əskik daxilolma qaydasını yazmaq
5. Bank və steyblkoin ödəniş təlimatı hazırlamaq
6. Versiya və rekvizit dəyişikliyini idarə etmək
7. Müştəri təsdiqi və faktiki daxilolmanı qəbul etmək
8. Azərbaycan üzrə rəsmi yoxlamanı aparmaq

Hər sənədin məqsədini dəqiq müəyyən edin

Təklif, kommersiya hesab-fakturası, ödəniş təlimatı və qanunla tələb olunan vergi sənədi eyni məqsədə xidmət etmir.

Azərbaycan Dövlət Vergi Xidmətinin e-qaimə-faktura üçün ayrıca sistemi və izahı var. Sizin sənədi yaradıb-yaratmamağınız, vaxtı, ƏDV və digər vergi nəticələri vergi qeydiyyatından, əməliyyatdan və qüvvədə olan qaydadan asılıdır. Müştərinin kommersiya hesab-fakturasını qəbul etməsi vergi öhdəliyinin tamamlandığını göstərmir. Bu məsələ aydın deyilsə proses “mühasibin qərarı gözlənilir” mərhələsində dayanmalıdır.

Bütün sənədləri bir ödəniş nömrəsi ilə bağlayın

Bütün sənədlər eyni əsas məlumat kartından doldurulmalıdır. Belə olmadıqda hüquqi ad, valyuta və layihə nömrəsi fayllar arasında dəyişir.

Bir nəfərlik biznesdə də “doldurma, yenidən yoxlama və təsdiq” ayrı hərəkətlər kimi qeyd oluna bilər. Komandada isə bank rekviziti və pul kisəsi ünvanını ikinci şəxs rəsmi mənbədən yenidən götürməlidir; eyni e-poçtdakı sətri iki dəfə oxumaq müstəqil yoxlama deyil.

Təklifdə kommersiya şərtlərini bağlayın

Təklif xidmətin həcmini, istisnaları, təhvil formatını, qiymət valyutasını, vergi yanaşmasını, qüvvədə olma tarixini, ödəniş mərhələlərini, qəbul üsulunu və dəyişiklik qaydasını göstərməlidir. “Komissiya əlavə ediləcək” və “günün məzənnəsi” kimi ifadələr icra edilə bilməz.

Ödəniş yolunu seçmək üçün bank, yerli rekvizit, platforma və steyblkoin müqayisəsinə, xalis nəticə üçün isə sərhədlərarası ödənişin ümumi xərc cədvəlinə keçin. Bu səhifə artıq seçilmiş yolu sənədləşdirir.

Kommersiya hesab-fakturası şablonu

Aşağıdakı cədvəl əməliyyat şablonudur; bütün sahələrin hər kəs üçün qanunla məcburi olduğunu iddia etmir. Şərtə bağlı sahə tətbiq olunmursa “tətbiq edilmir” yazın və səbəbini daxili qeyddə saxlayın.

Pul kisəsi ünvanı və müvəqqəti ödəniş linki kimi dəyişən məlumatı hesab-fakturanın daimi mətninə yerləşdirməyin. Hesab-fakturada ödəniş təlimatının versiyasını yazmaq, rekviziti ayrıca əlavədə saxlamaq daha təhlükəsizdir. Rekvizit dəyişəndə köhnə versiya ləğv edilir, tarixi hesab-faktura səssizcə yenidən yazılmır.

Komissiya və əskik daxilolma qaydasını hesablayın

Əvvəl qərar verin: faktiki daxil olan xalis məbləği qəbul edirsiniz, yoxsa hesab-faktura məbləğinin tam daxil olmasını tələb edirsiniz? Bu iki model qarışdırıla bilməz.

Tamamilə tədris nümunəsi: hesab-faktura 5 000 USD-dir. Şərt belədir: ödəyən öz bankının göndərmə haqqını daşıyır, alıcı hesaba xalis 5 000 USD almalıdır; vasitəçi və alan bank tutulması daxilolmadan sonra iki iş günü ərzində üzləşdirilir, fərq 10 USD-dən çoxdursa ödəyən tamamlayır. Bankda istifadəyə açılan məbləğ 4 982 USD-dir:

Müqavilə “faktiki xalis daxilolma ilə borc bağlanır” deyirsə sonradan 18 USD tələb etmək olmaz. Həddi, tamamlama müddətini, müştəri ilə kimin əlaqə saxlayacağını və fərqin növbəti hesab-fakturada nəzərə alınıb-alınmayacağını əvvəlcədən yazın. Əskik daxilolmanın vergi və uçot təsirini mühasib müəyyən etməlidir.

Bank ödəniş təlimatı hazırlayın

Bank məlumatı bankın tətbiqindən, rəsmi hesab təsdiqindən və ya yazılı təlimatından götürülməlidir. Azərbaycan Mərkəzi Bankı IBAN-ın bank hesab nömrələrini beynəlxalq standart üzrə unifikasiya etmək üçün tətbiq olunduğunu bildirir. Lakin düzgün görünən IBAN hesab sahibinin adını, valyutanı, SWIFT/BIC-i və vasitəçi ehtiyacını özü təsdiqləmir.

ISO 20022 daha strukturlaşdırılmış məlumat daşıya bilər, amma bütün bankların eyni giriş ekranından istifadə etdiyinə və ya bütün sahələri qəbul etdiyinə zəmanət vermir. Müştərinin bankında sahə məhdudiyyəti varsa ekranı və ya bank cavabını saxlayın, məlumatın uyğunlaşdırılmasını maliyyə tərəfləri ilə razılaşdırın. Vacib məlumatı təsadüfi şəkildə açıqlama sahəsinə sıxışdırmayın.

Steyblkoin ödəniş təlimatı hazırlayın

Steyblkoin təlimatı hesab-faktura borcunu zəncirdə hesablaşmadan ayırmalıdır. Tək ünvan göndərmək tam təlimat deyil.

Şəbəkə seçimi üçün ERC-20, TRC-20 və BEP-20 bələdçisinə, əməliyyat üçün kiçik sınaq köçürməsinin səkkiz addımına keçin. Aktiv, şəbəkə, ünvan və ya platforma dəyişən kimi sınaq yenilənməlidir.

Versiya və rekvizit dəyişikliyini idarə edin

Ödəniş təlimatına PAY-2026-08-28-01 kimi ASCII versiya verin. Tətbiq edilən hesab-faktura, qüvvəyə minmə vaxtı, hazırlayan, yoxlayan və köhnə versiyanın statusu ayrıca yazılmalıdır. final-new-2.pdf nəzarət sistemi deyil.

Bank hesabı, pul kisəsi və ya ödəniş linki dəyişəndə əvvəlcədən məlum telefon, şirkət domeni və ya başqa mövcud kanal ilə geri təsdiq alın. Dəyişiklik e-poçtundakı yeni telefon nömrəsindən istifadə etməyin. Ssenarilər sərhədlərarası ödəniş fırıldaqlarından qorunma bələdçisində izah olunur.

Müştəri təsdiqi və ödənişöncəsi yoxlama

Müştəridən hansı versiyanı aldığını, hansı hüquqi şəxsin ödəyəcəyini, gözlənən tarixi, valyutanı, məbləği və yolu yazılı təsdiqləməsini istəyin. Ödəyən müqavilə tərəfi deyilsə, KYC, KYB və vəsaitin mənbəyi üzrə sənədlər ilə əlaqəni əvvəlcədən izah edin.

Ödənişdən əvvəl bu yeddi sətri işarələyin:

1. sənəd nömrəsi, valyuta, ümumi məbləğ və son tarix eynidir;
2. satıcı, alıcı, faktiki ödəyən və hesab sahibinin əlaqəsi izah olunur;
3. vergi sənədinin növü mühasib tərəfindən müəyyən edilib;
4. komissiya, əskik daxilolma həddi və tamamlama müddəti yazılıb;
5. bank və zəncir məlumatı rəsmi mənbədən götürülüb;
6. versiya qüvvədədir, əvvəlki versiya ləğv olunub;
7. müştəri cari versiyanı təsdiqləyib, tələb olunan sınaq uğurludur.

Faktiki daxilolmanı üzləşdirin

Müştərinin “ödəmişəm” deməsi prosesi tamamlamır. Bank yolu eyni adlı bankda istifadəyə açılmış balansla qəbul olunur. Zəncir yolu üçün əvvəlcədən seçilmiş son nöqtəyə görə zəncir təsdiqi, platforma qeydi, istifadə edilə bilən balans, fiat çevirməsi və bank daxilolması ayrı statuslardır.

Sənədləri dörd cədvəlli sərhədlərarası ödəniş üzləşdirməsinə daxil edin. Son PDF, göndərilən e-poçt, müştərinin təsdiqi, bank istinadı, üzləşdirmə nəticəsi və ləğv edilmiş bütün versiyalar eyni iş qovluğunda saxlanmalıdır.

Azərbaycan üzrə rəsmi yoxlama

Azərbaycan Mərkəzi Bankı ödəniş qaydalarını, lisenziyalı ödəniş təşkilatlarını və ödəniş sistemi operatorlarını açıq dərc edir. Reyestr hüquqi şəxsi, lisenziyanı və fəaliyyət növünü yoxlamağa kömək edir, amma konkret xidmətin sizin müştəri, valyuta və məqsədinizə uyğunluğunu özü müəyyən etmir.

Yerli ardıcıllıq belədir: əvvəl mühasib kommersiya hesab-fakturası ilə e-qaimə-fakturanın sərhədini müəyyən edir; sonra bankdan cari qəbul rekviziti alınır; sonda xidmətin müqavilə tərəfi Mərkəzi Bankın açıq məlumatı ilə yoxlanır. Bu məqalə sabit saxlama müddəti və ya vergi dərəcəsi vermir, çünki nəticə şəxsin statusu, vergi qeydiyyatı, əməliyyat tarixi və qüvvədə olan qaydadan asılıdır.

Bu hallarda dərhal dayanın

• adi kommersiya hesab-fakturası ilə e-qaimə-fakturanın hansının tələb olunduğu bilinmir;
• ƏDV, mənbədə vergi, vergi daxil və ya xaric məbləğ aydın deyil;
• müqavilə tərəfi, ödəyən, hesab sahibi və sənəddəki ad yazılı əlaqələndirilmir;
• hesab-faktura valyutası hesabın qəbul etdiyi valyutadan fərqlidir və çevirmə şərti yoxdur;
• komissiya, əskik daxilolma həddi və tamamlama müddəti boşdur;
• müştəri saxta xidmət, ünvan, ödəniş məqsədi və ya süni bölünmə istəyir;
• yeni rekvizit yalnız bir dəyişiklik e-poçtu ilə gəlir və ikinci kanal təsdiqi yoxdur;
• aktiv, rəsmi müqavilə, şəbəkə, ünvan, Memo və minimumdan biri bilinmir;
• yeni hesab, ünvan və ya yol kiçik sınaqdan keçməyib.

Göndərməzdən əvvəl son yoxlama

Oxuduqdan sonra sizdə vahid iş kartı, qəbul edilmiş təklif, kommersiya hesab-fakturası və ya ödəniş tələbi, versiyalı ödəniş təlimatı və daxilolma cədvəli olmalıdır. Bütün şərti sahələr doldurulub və ya “tətbiq edilmir” səbəbi var; ad, valyuta, vergi, komissiya və versiya üzrə açıq sual qalmayıb; rekvizit bank, platforma və ya rəsmi mənbəyə gedib çıxır; müştəri cari versiyanı təsdiqləyib; yeni yol sınaqdan keçib; fərq həddi, məsul şəxs və arxiv yeri müəyyən edilib. Sənəd paketini tam sərhədlərarası ödəniş SOP-una daxil edin.

Bu məqalə ödəniş sənədləri və əməliyyat nəzarəti şablonudur; hüquq, vergi, bank və investisiya məsləhəti deyil. Məlumat 2026-08-28 tarixində açıq mənbələrlə yoxlanıb. İstifadədən əvvəl Azərbaycanda ixtisaslı mühasib, öz bankınız və faktiki xidmət təminatçısı ilə yenidən təsdiqləyin.

Rəsmi mənbələr

• Azərbaycan Dövlət Vergi Xidməti — e-qaimə-faktura
• Azərbaycan Mərkəzi Bankı — IBAN
• Azərbaycan Mərkəzi Bankı — ödəniş qaydaları
• Azərbaycan Mərkəzi Bankı — ödəniş sistemi operatorları
• BIS CPMI — ISO 20022 məlumat tələblərinin 2026 yeniləməsi
• SWIFT — ISO 20022
• FBI IC3 — Business Email Compromise